H谩sk贸la 脥slands
Samvinna um endurh枚nnun me冒 sk贸lum 鈥� "Komi冒 saman til a冒 breyta r媒mum sk贸la" (CoReD)
Ranns贸knir s媒na a冒 vel h枚nnu冒 n谩msr媒mi hafa 谩hrif 谩 velfer冒, 谩huga og 谩stundun nemenda og sty冒ja 谩 镁媒冒ingarmikinn h谩tt vi冒 flutning 谩 milli sk贸lastiga. 脼a冒 er til b贸ta a冒 auka vitund e冒a 铆grundun sk贸laf贸lks um r媒mi sk贸la og au冒veldar 镁v铆 a冒 m贸ta n谩msumhverfi og starfsh忙tti. Ef n媒 e冒a endurh枚nnu冒 h煤sakynni sk贸la eiga a冒 镁j贸na vel hlutverki s铆nu 镁urfum vi冒 fagf贸lk 铆 menntun sem 谩ttar sig 谩 谩hrifum r媒ma og er gert f忙rt a冒 taka 谩 uppl媒stan h谩tt 镁谩tt 铆 umr忙冒um og breytingum.
Framlag sk贸lanotenda g忙ti og 忙tti a冒 n谩 fr谩 mati 谩 eigin kennslustofu e冒a sk贸lar媒mi til breytinga 谩 sta冒bundnum r媒mum og starfsh谩ttum me冒 hli冒sj贸n af menntastefnu sem snertir h煤sakynni og setur sk贸lans.
Meginmarkmi冒 镁essa verkefnis er a冒 r谩冒ast 铆 a冒ger冒ir og 镁r贸a bjargir sem lei冒a til aukins skilnings 谩 umhverfi 铆 sk贸lastarfi, 铆 fyrsta lagi me冒 fagf贸lki 谩 镁ess eigin starfsvettvangi en 铆 framhaldi og v铆冒ara samhengi me冒 镁v铆 a冒 hafa 谩hrif 谩 umr忙冒u og stefnum贸tun 铆 einst枚kum landshlutum e冒a 谩 landsv铆su. Starf 谩 vegum verkefnisins og afrakstur af 镁v铆 munu au冒velda kennarum og stj贸rnendum sk贸la a冒 f谩st 谩 skilvirkari h谩tt vi冒 n谩msumhverfi og valdefla 镁谩 铆 谩kv枚r冒unum um h煤sakynni, efnislegar bjargir og stafr忙na kosti.
Rannsakendur CoReD hafa vali冒 og m贸ta冒 a冒fer冒ir og s茅rh忙f冒ar lausnir til nota vi冒 eigin ranns贸knir 镁egar unni冒 er me冒 kennurum, sk贸lastj贸rnendum og nemendum vi冒 镁r贸un 谩 n谩msumhverfi. Markmi冒i冒 n煤na er a冒 镁r贸a al镁j贸冒lega pr贸fa冒ar bjargir e冒a g枚gn sem fagst茅tt kennara getur nota冒 endurgjaldslaust og h忙gt er a冒 beita og nota til greiningar 谩n stu冒nings rannsakenda vi冒 h谩sk贸la. 脼essu markmi冒i ver冒ur n谩冒 me冒 samstarfi 镁谩tttakenda 铆 verkefninu og sk贸laf贸lks um pr贸fanir 谩 verkf忙rum 铆 sex Evr贸pul枚ndum. Verkf忙ri, l媒singar 谩 ranns贸knartilvikum og notendalei冒beiningar sem af 镁essu spretta ver冒a 镁媒dd 谩 nokkur tungum谩l og l枚g冒 煤t 谩 opi冒 vefsetur til aflestrar 铆 vi冒eigandi mi冒lum.
Saman munum vi冒 lei冒a umb忙tur 铆 menntun me冒 镁v铆 a冒 hj谩lpa sk贸lasamf茅l枚gum a冒 谩tta sig 谩 镁媒冒ingu n谩msumhverfis og r谩冒ast 铆 uppl媒star breytingar.
CoReD 谩 脥slandi
Skyldun谩mssk贸li 谩 脥slandi spannar 1. til 10. bekk e冒a 6 til 16 谩ra aldur. Flestir opinberir sk贸lar 谩 grunnsk贸lastigi n谩 yfir alla t铆u 谩rgangana. Um 98% barna s忙kja leiksk贸la fr谩 um 2ja til 5 谩ra aldurs og um 85% ungmenna s忙kja framhaldssk贸la 铆 镁rj煤 til fj枚gur 谩r a冒 skyldun谩mi loknu. Saga almannask贸la og h枚nnunar 谩 sk贸labyggingum 谩 脥slandi er hins vegar tilt枚lulega stutt og n忙r a冒 segja m谩 fr谩 s铆冒b煤inni i冒nv忙冒ingu vi冒 upphaf tuttugustu aldar til okkar t铆ma.
Elstu sk贸labyggingarnar enn 铆 notkun voru hanna冒ar um e冒a eftir 1930 og bjuggu yfir m枚rgum n媒jungum og r媒mum til s茅rstakra nota, dr谩ttum sem endurspegla f茅lagslegan, menningarlegan og kennslufr忙冒ilegan metna冒. 脼忙r voru engu a冒 s铆冒ur 铆 grunninn bygg冒ar 谩 venjulegum kennslustofum af svipa冒ri st忙r冒 铆 r枚冒um eftir g枚ngum. Flestar sk贸labyggingar reistar alla tuttugustu 枚ldina fylgdu 镁essu mynstri og voru bygg冒ar 谩 svipa冒an h谩tt. Nokkrar 谩hugaver冒ar undantekningar fr谩 镁eirri reglu allt fr谩 sj枚unda og 谩ttunda 谩ratugnum til 镁煤saldarskiptanna m忙tti nefna 镁贸 a冒 ekki ver冒i staldra冒 frekar vi冒 镁忙r h茅r.
脼媒冒ingarmikil skil 铆 menntastefnu og stj贸rn sk贸lam谩la ur冒u 镁egar lei冒 a冒 n媒rri 镁煤s枚ld og h枚f冒u r贸tt忙k 谩hrif 谩 h枚nnun sk贸labygginga 谩 fyrstu 谩rum tuttugustu og fyrstu aldar allt til 镁essa dags. N媒 l枚ggj枚f kalla冒i 谩 lengdan sk贸ladag og einsetna sk贸la og 镁ar me冒 auki冒 r媒mi og fleiri sk贸labyggingar. Menntastefna um einstaklingsmi冒a冒 n谩m, samvinnu nemenda, teymisvinnu og sveigjanlegt sk贸lastarf kom fram um svipa冒 leyti, einkum 谩 sveitarstj贸rnarstigi, og setti mark sitt 谩 h枚nnun n媒rra sk贸labygginga sem bygg冒ar hafa veri冒 fr谩 fyrstu 谩rum n媒rrar aldar og fram 谩 镁ennan dag. Sk贸labygginar reistar 谩 s铆冒ustu tveimur 谩ratugum hafa oftast veri冒 hanna冒ar til a冒 grei冒a fyrir teymisvinnu kennara, bj贸冒a upp 谩 sveigjanleg r媒mi fyrir margv铆sleg not og mismunandi h贸past忙r冒ir, og sty冒ja vi冒 媒mis tengsl 煤t 铆 samf茅lagi冒. Breytileiki, sveigjanleiki og opin n谩msr媒mi hafa veri冒 talin 媒ta undir einstaklingsmi冒un og samvinnu en loku冒 og hef冒bundin r媒mi ekki. 脼essi n媒ja n谩lgun vi冒 镁r贸un sk贸la hefur kalla冒 fram h枚nnun sem leggur 谩herslu 谩 sveigjanleika, fl忙冒i, opnun, f茅lagslega kviku og teymisvinnu. Klasar kennslur媒ma, gagns忙 e冒a f忙ranleg skil og opin r媒mi sem bj贸冒a upp 谩 媒miss konar gagnverkanir 铆 sveigjanlegum h贸pum vir冒ast koma 铆 sta冒 hef冒bundinnar h枚nnunar 谩 kennslustofum me冒fram fastm贸tu冒um g枚ngum (Anna Krist铆n Sigur冒ard贸ttir og Torfi Hjartarson, 2011, 2016, 2018).
脥slenskir sk贸lar sem taka 镁谩tt 铆 CoReD eru almennt 铆 sk贸labyggingum fr谩 tuttugustu 枚ld en hafa r谩冒ist 铆 endurh枚nnun 谩 h煤sn忙冒i e冒a n谩msumhverfi. Starfsli冒 镁eirra 谩 hverjum sta冒 er 谩hugasamt um a冒 kanna mismundandi lei冒ir til a冒 nota b忙冒i eldri og endurh枚nnu冒 r媒mi til n谩ms og kennslu.
Tækið sem íslenskt teymi CoReD þróaði er Matstæki um þróun skólastarfs.
脥蝉濒别苍蝉办耻
H谩sk贸li 脥slands er opinber ranns贸knarh谩sk贸li, stofna冒ur 1911 og hefur b忙kist枚冒var 铆 mi冒borg Reykjav铆kur, h枚fu冒borg 脥slands. Hann er frams忙kin mennta- og v铆sindastofnun 镁ekkt fyrir ranns贸knir s铆nar. Sem n煤t铆maleg, margslungin og 枚rt vaxandi stofnun b媒冒ur sk贸linn upp 谩 t忙kif忙ri til menntunar og ranns贸kna 谩 meira en 400 n谩msbrautum 铆 grunn- og framhaldsn谩mi 谩 flestum svi冒um v铆sinda og mennta sem skipa冒 er 谩 fimm fr忙冒asvi冒.
H谩sk贸linn hefur sett s茅r sem langt铆mamarkmi冒 a冒 komast 铆 fremstu r枚冒 h谩sk贸la 铆 heiminum og beita al镁j贸冒lega vi冒urkenndum g忙冒ast枚冒lum 铆 枚llu mati 谩 starfsemi sinni. Hann er ranns贸knarh谩sk贸li og leggur r铆ka 谩herslu 谩 g忙冒i ranns贸kna. H谩sk贸linn rekur tugi ranns贸knarstofnana og mi冒st枚冒va sem eru farvegur fj枚lbreytilegra ranns贸kna 谩 m枚rgum svi冒um. Lei冒andi v铆sindamenn taka 镁谩tt 铆 ranns贸knum sk贸lans og 镁ar 谩 s茅r sta冒 镁媒冒ingarmikil n媒sk枚pun 镁ekkingar 谩 hverjum degi. Times Higher Education (2020) telur H谩sk贸lann 铆 h贸pi 351鈥�400 bestu h谩sk贸la heims.
N媒tt skipulag og stj贸rnkerfi H谩sk贸lans byggt 谩 fimm fr忙冒asvi冒um og meira en 20 deildum t贸ku gildi 谩ri冒 2008 镁egar H谩sk贸linn og Kennarah谩sk贸li 脥slands runnu saman 谩 aldarafm忙li 镁ess s铆冒arnefnda. A冒 auki rekur sk贸linn fj枚lda ranns贸knar- og 镁j贸nustustofnana. Sj枚 fr忙冒slumi冒st枚冒var tengdar H谩sk贸lanum eru reknar 铆 dreif冒um bygg冒um 煤t um landi冒 og margar 镁eirra sinna ranns贸knum bygg冒um 谩 sta冒bundinni 镁ekkingu. H谩sk贸linn l铆tur svo 谩 a冒 honum beri a冒 efla v铆sindalega 镁ekkingu og ranns贸knir um landi冒 allt og starfsemi hans vex hr枚冒um skrefum.
Um Menntav铆sindasvi冒
Menntav铆sindasvi冒 er eitt fimm fr忙冒asvi冒a H谩sk贸la 脥slands. Svi冒i冒 er lei冒andi stofnun 谩 landsv铆su 铆 menntav铆sindum og velfer冒 og gegnir mikilv忙gu samf茅lagslegu hlutverki hva冒 snertir menntun kennara, f茅lagsr谩冒gjafa, t贸mstundakennara, 铆镁r贸tta- og heilsufr忙冒inga, auk fr忙冒af贸lks 铆 uppeldis- og menntunarfr忙冒um. Margbreytilegar og metna冒arfullar ranns贸knir fram 谩 svi冒inu me冒 镁a冒 fyrir augum a冒 skapa n媒ja 镁ekkingu til hagsb贸ta fyrir 铆slenskt samf茅lag. Menntav铆sindastofnun 谩samt svi冒i v铆sinda og n媒sk枚punar b媒冒ur upp 谩 margv铆slega 镁j贸nustu til stu冒nings rannsakendum, svo sem vi冒 ger冒 ums贸kna um innlenda og al镁j贸冒lega styrki 煤r v铆sindalegum samkeppnissj贸冒um. Fr忙冒af贸lk 谩 svi冒inu tekur virkan 镁谩tt 铆 v铆冒t忙kum al镁j贸冒legum ranns贸knarverkefnum og samstarfsnetum v铆tt og breitt um heiminn. Meira en tuttugu ranns贸knarstofur starfa 谩 svi冒inu og hafa a冒 sameiginlegu markmi冒i a冒 efla og kynna ranns贸knir 谩 s铆nu efnissvi冒i me冒 镁v铆 a冒 auka samstarf rannsakenda, 镁ar 谩 me冒al 镁verfaglega og al镁j贸冒lega samvinnu og mi冒la 镁ekkingu 煤t 铆 samf茅lagi冒 eftir 媒msum lei冒um, eins og me冒 r谩冒stefnum, m谩lstofum og menntab煤冒um.
惭别苍苍迟补惫铆蝉颈苍诲补蝉惫颈冒:&苍产蝉辫;
脥slenska ranns贸knarteymi冒
Anna Krist铆n Sigur冒ard贸ttir
Anna Krist铆n er pr贸fessor 铆 镁r贸un sk贸lastarfs og stj贸rnun menntastofnana vi冒 Menntav铆sindasvi冒 H谩sk贸la 脥slands. H煤n st媒rir sem stendur Ranns贸knarstofu um 镁r贸un sk贸lastarfs. H煤n hefur loki冒 B.Ed.-n谩mi 铆 kennslu, M.Ed.-n谩mi 铆 s茅rkennslu og doktorsn谩mi 铆 stj贸rnun menntastofnana vi冒 University of Exeter 铆 Bretlandi. H煤n vann a冒 镁r贸un sk贸lastarfs 谩 vegum Reykjav铆kurborgar og hefur mikla reynslu af ranns贸knum 谩 镁r贸un sk贸lastarfs og menntunar me冒 s茅rstakri 谩herslu 谩 sk贸la sem faglegt l忙rd贸mssamf茅lag og m枚guleg 谩hrif umhverfis 谩 kennslu og n谩m.
Uppl媒singar 谩 vef H谩sk贸la 脥slands:
T枚lvup贸stfang: aks@hi.is
Torfi Hjartarson
Torfi er lektor 铆 kennslufr忙冒i, h枚nnun n谩msefnis og uppl媒singat忙kni 铆 sk贸lastarfi vi冒 Menntav铆sindasvi冒 H谩sk贸la 脥slands. Hann lauk B.Ed.-n谩mi fr谩 H谩sk贸la 脥slands og Kennarah谩sk贸la 脥slands og meistaran谩mi um h枚nnun n谩msgagna og kennslukerfa fr谩 University of Oregon 铆 Bandar铆kjunum. Hann var einn stofnenda Netlu 鈥� Veft铆marits um uppeldi og menntun, leiddi Kennaraf茅lag Kennarah谩sk贸la 脥slands og 谩tti um skei冒 s忙ti 铆 Umverfis- og skipulagr谩冒i Reykjav铆kur. Ranns贸knir hans hafa beinst a冒 skapandi notkun 谩 stafr忙num mi冒lun og stafr忙nni t忙kni en einnig 镁媒冒ingu bygginga og umhverfis fyrir sveigjanlegt sk贸lastarf og verkefnami冒a冒 n谩m.
Uppl媒singar 谩 vef H谩sk贸la 脥slands:
T枚lvup贸stfang: torfi@hi.is